Philippines – Hai năm gắn bó và chia sẻ

Mình đến Manila, Philippines trong một chuyến bay với Cebupacific vào ngày 10/10/2012.
Đón mình tại sân bay, đưa mình về nhà, tận tình giúp đỡ mình, cho mình ăn ở mà không lấy một xu nào là anh Hoàng Văn Hùng.
Và đó là một bước ngoặt sang một trang mới của cuộc đời mình. Với mình, dường như là có phép lạ xảy ra. Mình đã nhận được quá nhiều sự giúp đỡ của rất nhiều người mà đến bây giờ mình vẫn không hiểu sao mình đã may mắn đến vậy. Mặc dù cũng có những lúc có những chuyện không vui, nhưng thời gian ở Philippines quả là quãng thời gian đáng nhớ của mình.

(Mình rời khỏi Philippine từ tháng 3/2015).

I went to Manila, Philippines in a flight with Cebupacific on 10/10/2012.
Fetched me up at the airport, brought me home, fully helping me, accommodating me for free in 2 months was David Hoang.

(I left the Philippines since March 2015)

Những ghi chép sau đây về đất nước này là theo cảm nhận, kinh nghiệm của cá nhân, có thể đúng, có thể chưa đúng. Nó cũng xen lẫn những câu chuyện và kỷ niệm của cá nhân khi sống ở đảo quốc xinh đẹp này.

Records below about this country is according to my personal feelings and experiences, it maybe true, maybe not true with some people. It also included some personal stories and memories when living here.

Thời gian ở đây, mình gắn bó nhất là với:

+ anh Hùng, anh Tuân, chị Dung, em Lan, em Trang.
Thi thoảng cũng hay gặp em Hoà (giảng viên tại Việt Nam, học thạc sỹ tại Philippines và có rất nhiều kinh nghiệm phiên dịch. Hồi anh chị họ mình sang đó chơi đầu tháng 6/2015, em Hoà giúp đỡ và hướng dẫn rất tận tình, và mình rất trân trọng điều đó), anh Dương Văn Chiên (bí thư thứ nhất Đại sứ quán Việt Nam tại Philippines là một người rất tốt, rất thân mật, tận tình, ôn hoà. Hồi mẹ mình sang chơi tháng 6/2013, khi mình đang đi đón mẹ từ sân bay về, anh có nhắn một tin nhắn: “Hôm nay chuyến bay đến bị trễ, em đi đón mẹ về đi làm có bị muộn không?” chỉ một tin nhắn tốn 1peso thôi, nhưng làm mình nhớ mãi, đó là sự quan tâm, là tình cảm. Rồi sau đó mẹ con mình có đến thăm và ăn tối tại nhà anh Chiên, chị Liễu, cháu My. Hôm đó có cả chị Tâm. Rất cảm ơn anh về điều đó).

+ gia đình và họ hàng chị Cory Ruin ở Laguna.

+ Jersey Howard Co và Sharon Rose G. Pabillion.

The time I’m here, I’m close with the most are:

+ Hoang Van Hung (David as English name), Tuan (Richard as English name), Dung (Fi as English name), Lan (Lency as English name), Trang (Kelly as English name). 
Sometimes I do met Hoa (lecturer in Vietnam, taking master course at Philippines and has lots of interpretation experiences). 
Duong Van Chien – first secretary of Vietnam Embassy in the Philippines. He’s a very kind person. The time my Mom went there on Jun 2013, when I’m fetching her home from the airport, he texted me: “Today the flight is delayed, you fetch your Mom, afterward was you late in office?”. Only one text, price of 1 peso, but make me remember for long, that’s caring, that’s love/emotion. Then afterward, I and my Mom visited and had dinner with his family: his wife – Lieu, and his daughter – My. I thank him so much for that.

+ Cory Ruin, her family and relatives in Laguna.

+ Jersey Howard Co and Sharon Rose G. Pabillion.

I. Điều kiện tự nhiên, cơ sở hạ tầng, vật chất. Nature, infrastructure:

Là một điểm đến hấp dẫn về du lịch, đặc biệt là về biển.
Chỉ có hai mùa là mùa mưa và mùa khô. Philippines chịu rất nhiều bão, nhưng những cơn bão lớn thường ít đi qua thủ đô Manila.

An attractive tourism spot, specially beaches.
Two seasons only: sunny and rainy. The Philippines has to bear with many storms and typhoons, but big storm and typhoon normally don’t pass by Manila.

Biển tại San Antonio, Zambales, Philippines. Beach at San Antonio, Zambales, Philippines.

Thủ đô Manila có rất nhiều nhà cao tầng, cả dành cho văn phòng lẫn chung cư.
Metro Manila has many high-rise buildings, include both office and condominium.

Một cảnh nhìn từ Emerald avenue, Ortigas. Tranh vẽ năm 2001 và ảnh chụp năm 2014.
View from Emerald avenue, Ortigas. Hand drawing on 2001 and picture taken on 2014.

Tranh vẽ chụp tại nhà hàng Chef and Brewer ở tầng 1/tầng trệt toà nhà AIC Gold Tower khi mình đến đây uống cafe 1 peso (từ 10h sáng đến 4h chiều). Ảnh chụp từ nóc của cùng toà nhà.
The drawing was at Chef and Brewer at Ground floor of AIC Gold Tower when I came there to take one peso coffee (10am to 4pm)

Ở Philippines, tiền giấy và tiền xu được sử dụng song song. Tiền giấy có mệnh giá từ 20 peso trở lên (20, 50, 100, 200, 500). Tiền xu có các mệnh giá: 5 centavo, 10 centavo, 25 centavo, 50 centavo, 1, 2, 5, 10 peso. Tất nhiên tiền nhỏ như centavo không tiêu được gì, nhưng vẫn hay được dùng để trả lại tiền dư tại siêu thị.

In the Philippines, paper money and coins are being used together. Paper money has value from 20 peso to above (20, 50, 100, 200, 500). Coins have value: 5 centavo, 10 centavo, 25 centavo, 50 centavo, 1, 2, 5, 10 peso. Obviously small amount like centavo can’t spend for anything, but still being used to give changes at malls.

II. Lao động và việc làm. Employment.

Là một đất nước có nhiều đảo, dẫn tới giao thông khó khăn và phức tạp hơn, Philippines không phải là một đất nước phát triển nhiều về sản xuất. Philippines nhập khẩu gạo từ nhiều nước, trong đó có Thái Lan và Việt Nam.

Do tính tình cởi mở, thân thiện, nhiệt tình, công với nói Tiếng Anh tốt, người Philippines làm việc khá nhiều trong các ngành dịch vụ: chăm sóc khách hàng, trực tổng đài, bán hàng … hoặc đi xuất khẩu lao động: giúp việc, dạy Tiếng Anh, … thuỷ thủ trên biển. Có một số lượng lớn y tá từ Philippines cũng đi làm việc tại các nước khác. Tất nhiên, cũng có nhiều người Philippines làm việc, nghiên cứu, làm lãnh đạo, quản lý cho các công ty, tổ chức, nhà hàng.

Có khá nhiều công ty quốc tế mở văn phòng tại Philippines để tận dụng nguồn nhân lực rẻ và nói tiếng Anh tốt tại đây. Do làm công việc trực tổng đài, và làm việc cho khách hàng ở các nước khác, nhiều người Philippines cũng quen thuộc với việc làm ca đêm hoặc phải thay đổi ca liên tục.

Is a country has lots of islands, lead to difficult and more complicate traffic, transportation, the Philippines isn’t a country which is very developed about production. The Philippines imports rice from many countries, include Thailand and Vietnam.

Due to open, friendly, enthusiasm personality plus speak good English, Filipinos work quite a lot in service industry: customer service, call center, sale … or work abroad: house helper, English teacher, nurse, hospitality … seaman. Obviously, there are many Filipino work abroad in office, and in high position like leader, manager, director.

There are many international companies open office in the Philippines to exploit the reasonable and good in speaking English human resources here. Due to work in call center, and work for customers in other countries, Filipinos get used to night shifts or changing shift frequently.

III. Ẩm thực, ngôn ngữ và văn hoá. Culinary, languages and culture.

Người Philippines ăn thịt nhiều hơn là ăn rau. Họ có thể ăn cơm với thịt, không rau triền miên. Họ ít khi ăn các món luộc. Gà tẩm bột rán là món thường thấy trong bữa ăn. Có rất nhiều hãng đồ ăn quốc tế ở đây. Cũng có rất nhiều nhà hàng. Và người Philippines chuộng đi ăn ngoài hơn người Việt. Giới trẻ Philippines cũng lười nấu ăn hơn giới trẻ Việt. Họ quen thuộc với ăn uống ở các cửa hàng đồ ăn nhanh, uống nhiều nước ngọt.

Philippines cũng có nhiều món ăn truyền thống như kare-kare, bulalo, sinigang … Họ thường chế biến sắn, dừa, gạo nếp, khoai thành các loại bánh và đồ ăn vặt khá ngon: puto, cassava cake. Họ có món khá giống với chè của Việt Nam, gọi là halo-halo. Họ có món mì xào gọi là pancit. Họ có thói quen uống cafe vào buổi sáng. Họ khá thích ăn sô cô la. Họ hay có món cháo nấu với sô cô la mà họ gọi là champorado. Họ khá hay ăn spaghetti. Người Philippines ăn xoài xanh chấm mắm tôm. Họ thường cho tỏi phi và vắt quất vào cháo. Họ cũng có trứng gà/vịt lộn mà họ hay ăn với dấm. Họ hay trộn tào phớ với cafe để ăn. Họ hay nấu gạo nếp với nước dừa khá ngon. Rau chùm ngây (malunggay) khá phổ biến ở đây.

Filipino consume meat more than vegetables. They can eat rice with meat, and without vegetables for long time. They don’t usually consume boiled food. Fried breaded chicken is quite frequent in the meal. There are lots of international food company here. There are many restaurants. And Filipino like to eat outside more than Vietnamese.

The Philippines has lots of traditional food like kare-kare, bulalo, sinigang … They usually make cassava, coconut, sticky rice, yam into delicious cakes and dessert like: puto, cassava cake. They have dish quite similar with sweet broth of Vietnam, called halo-halo. They have stir-fried noodle called pancit. They normally have habit of drinking coffee in the morning. They quite like to eat chocolate. They cook chocolate with sticky rice to make porridge which they called champorado. They sometimes eat spaghetti. Filipino eat green mango with shrimp paste.

Các loại bánh đặc trưng của Philippines, được bán trong Robinsons Galleria. Filipino special cakes are being sold in Robinsons Galleria: Kutsinta Special 30php, camote pudding 30php, puto 12php, ginataan cake 30 php, biko langka 30php, maha ube 30, biko ube 30, palitaw 20, kutsinta bilog 12, nilupak 22,  suman sa lihia 40.

Cá nhân mình thích nhất những đồ ăn sau ở Phils. Foods I personally like the most in the Philippines: cá bangus/mild fish, Indian mango, siniguelas.

Bữa ăn tại gia đình chị Cory Ruin. Meal at Cory Ruin’s family.

Ngôn ngữ của họ phụ thuộc vào vùng, cùng là tiếng Philippines nhưng ở các vùng Luzon, Visayas và Mindanao có thể có các ngôn ngữ khác nhau mà không dễ dàng hiểu nhau. Ở Luzon, tiếng mẹ đẻ phổ biến nhất là Tagalog, nhưng đến mỗi địa bàn lại cũng có thể khác biệt (như tiếng Pampanga tại tỉnh Pampanga)

Do bị giao thoa bởi quá nhiều nền văn hoá khác nhau, người Philippines dường như không còn nhiều bản sắc riêng. Đôi khi họ không coi mình thuộc về châu Á. Họ sử dụng đĩa, nĩa và thìa khi ăn. Đôi khi họ cũng ăn bốc.

Có một lượng lớn người Trung Quốc di cư đến Philippines và đến nay đã là thế hệ thứ 3,4. Những người giàu nhất tại Philippines phần lớn có gốc Trung Quốc hoặc Tây Ban Nha chứ không phải người bản địa. Ở thủ đô Metro Manila, 2 trung tâm lớn nhất là Ortigas và Ayala đều lấy theo họ của hai dòng họ nổi tiếng và giàu có người Tây Ban Nha. Hệ thống siêu thị Robinsons hay SM có chủ sở hữu là người Trung Quốc.

Người Philippines cũng có trang phục truyền thống gọi là barong.

Their mother languages depend on regions, in Luzon, Visayas and Mindanao can have different languages and not easily to understand each other. At Luzon, the most popular mother language is Tagalog, but in each area, it still can be different (Pampangan language in Pampanga)

Due to being mixed with many different cultures, Filipino seem have very few of their own culture. Sometimes they don’t consider themselves as Asian. They use folk, plate and spoon when eating. Sometimes they also eat by hand.

There are a large amount of Chinese immigrated to the Philippines and up to now is the 3rd, 4th generation. Richest people in the Philippines mostly are original Chinese or Spanish, not native Filipino. At Metro Manila, 2 biggest centers are Ortigas and Ayala both named after last names of two Spanish wealthy and famous families. Robinsons or SM systems are owned by Chinese.

Their traditional custom is called barong.

IV. Tôn giáo và từ thiện. Religion and charity:

Đạo Thiên Chúa, bao gồm cả Công giáo và Tin Lành rất phát triển tại Philippines. Họ khá chăm chỉ đi nhà thờ vào sáng Chủ Nhật. Tôn giáo xuất hiện khắp mọi nơi, phát triển đến mức lên cả truyền hình, xâm nhập vào trường học. Có những trường đại học mang tên tôn giáo hay được tài trợ bởi tôn giáo. Ví dụ: Philippines Christian University. Ở những trường này, học sinh theo tôn giáo đó thường được nhận nhiều ưu đãi hơn, và học thêm một số môn về tôn giáo. Trong khi trường vẫn đào tạo đầy đủ các ngành nghề khác. Có khá nhiều người từ các nước khác sang Philippines để học về Tôn giáo.

Christianity, includes both Catholic and Christian, are very developed in the Philippines. They usually go to church on Sunday morning. This religion appears everywhere, even on television, enter school. There are universities are named after religion or being funded by religion, i.e: Philippines Christian University. In these schools, religion students are being favored, and learn some more subjects about religion. While the school still provide courses of other majors. There are people from many countries come here to learn about religion.

Khá nhiều tổ chức từ thiện được lập nên với gốc rễ từ tôn giáo, như. Few charity organizations are established on religion-base, likeHe Cares Foundation, Mother Therese missionary of Charity.

Ngoài ra cũng có nhiều tôn giáo khác như đạo Phật. Đạo Phật thường của người Trung Quốc, điển hình là. There are other religions, like Buddhism, mostly from Chinese, like Fo Guang Shan Mabuhay Temple.

Hoạt động trong nhà thờ. Activity in Jfcim Church

V. Giáo dục và Y tế. Education and Health Care:

Giáo dục phổ thông tại Philippines từ trước tới nay là hệ 10 năm, nhưng đang chuyển dần sang hệ 12 năm. Trong đó họ học tiểu học 6 năm, học trung học 4 năm, rồi sau đó là cao đẳng, đại học. Chương trình học đôi khi không thống nhất toàn quốc mà phụ thuộc vào trường. Tôn giáo cũng ảnh hưởng đến giáo dục. Ví dụ: họ học về nguồn gốc hình thành vũ trụ theo quan điểm của Chúa và của các nhà khoa học.

Không có kỳ thi đại học cố định diễn ra trong một đợt như ở VN. Học sinh có thể đăng ký thị ĐH bất cứ lúc nào, miễn là đến ngày nhập học có bằng tốt nghiệp trung học để nộp. Ngành kỹ thuật ít khi phân ra thành ngành nhỏ chuyên sâu như ở VN. Họ có ngành kỹ sư dân dụng (civil engineering) nơi mà họ học tất cả: từ nước, môi trường, xây dựng, giao thông, san nền, etc. Không giống ở VN là phân thành ngành nhỏ khác nhau. Họ phải vượt qua kỳ thi lấy chứng chỉ hành nghề.

Các trường đại học ở Philippines thường được giành diện tích đất lớn để xây dựng. Thậm chí phải đi xe trong trường học, hoặc có hệ thống phương tiện công cộng, như jeepney để đi lại trong trường học. Như Trường Đại học Quốc gia Philippines tại Los Banos (UPLB) là một tổ hợp các toà nhà được đặt trong một phần của rừng. Ở đó, sinh viên được hoà mình với thiên nhiên.

Các trường Đại học nổi tiếng nhất ở Philippines là: University of the Philippines, có vài cơ sở; Ateneo cũng có vài cơ sở, De La Salle …

General education in the Philippines previously was K-10, but not is gradually convert to K-12. K-10: elementary: 6 years, high school: 4 years, then college, university. Learning program sometimes aren’t the same in the whole country, but depends on each school. Religion also affects education. For example: they learn about how the universe was created according to God’s point of view and scientists’ point of view.

There isn’t fixed University entrance exam like in Vietnam. Students can register to take the exam anytime, as long as they have high school degree to submit on admission day. Engineering seldom divide into deep majors as in Vietnam. They have civil engineering, in which they study everything: water, environment, construction, transportation … then they will select to study deeper later, or select major when working. They have to pass exam to get licensed.

Universities in the Philippines were given large area of land to be built. Even it’s necessary to ride vehicle in the school, or has public transportation, like jeepney to travel within the school. For example, University of the Philippines at Los Banos is set in one part of a forest. There, students can mix themselves with nature.

The most famous universities in the Philippines are: University of the Philippines, few campuses; Ateneo, few campuses; De La Salle …

Y tế: Ở đây ngoài mua vitamin, thì việc mua thuốc tại các hiệu thuốc không dễ dàng như ở VN, thông thường hiệu thuốc chỉ bán thuốc khi có chỉ định của bác sỹ. Hệ thống hiệu thuốc phổ biến nhất ở đây là Mercury Drug.

Viện phí ở đây khá cao, và bệnh viện thường có tiêu chuẩn cao, đôi khi như khách sạn.

Health Care: beside vitamin, buying medicines at drug stores are not easy as in Vietnam. Normally, drug stores only sell medicine with permit from doctors. The most popular drug system is Mercury Drug.

Hospital fee is quite high here, and hospital normally has high standard, sometime like hotel.

VI. Giao thông. Transportation:

Phương tiện công cộng khá phát triển, đặc biệt là ở Metro Manila. Họ có hệ thống tàu điện và nhiều xe bus, xe jeepney chạy các tuyến. Ở các vùng nhỏ hơn thì có tricycles (xe máy ba bánh) và pedicab (xe đạp ba bánh). Các phương tiện này cũng có vùng làm việc, không giống xe ôm ở VN có thể chạy khắp nơi. Và tất nhiên là cả taxi, nhưng gần như ít có các hãng taxi lớn và nổi bật. Taxi tập trung ở các thành phố lớn, ở nhiều tỉnh không có taxi.

Ở đây họ ít chèo kéo khách hơn, các xe tricycles, pedicab thường đứng xếp hàng nối tiếp nhau và lấy khách theo thứ tự chứ không chèo kéo khách, giá cả thường cũng ở một mức cố định và ít khi phải mặc cả.

Do sử dụng nhiều phương tiện công cộng, nên họ thường phải chuyển, bắt nhiều chuyến, kết hợp với đi bộ nhiều và đợi chờ phương tiện. Nhưng họ cũng có lợi do không phải đầu tư chi phí mua phương tiện, bảo dưỡng, tiền gửi xe, chỗ để xe.

Phương tiện cá nhân chủ yếu là ô tô, một số lượng nhỏ xe máy, và một số lượng vô cùng ít xe đạp. Xe đạp được dùng để tập thể dục nhiều hơn để di chuyển. Chị Tâm người Việt đang học tại đây có nói: họ thấy chị ấy đạp xe đi chợ, đi học, họ lạ lắm.

Public transportation is quite developed, specially in Metro Manila. They have electric train system (MRT, LRT) and many buses, jeepneys run to different routes. At smaller areas, there are tricycles and pedicab. They have working areas, unlike in Vietnam, motorbike drivers can run anywhere. And obviously taxi, but not many big taxi companies. Taxis focus in big cities, seldom in provinces. 

They less inviting with insistence, tricycles, pedicabs usually queue up and get customers in order, price is also normally fixed, need not to negotiate.

Due to using public transportation, they have to transfer, take different route/ride, combine with walking and waiting. But it’s also good for them when they don’t have to invest to buy the vehicle, maintenance, parking.

The most popular personal vehicle is car, small amount of motorbike, and very less bicycles. Bicycles are mostly used to do exercise rather than commuting. Tam – Vietnamese here said that: people see her go to market by bicycle, they feel it weird.

Cảnh vật tại San Narcisco, xe tricycles đứng xếp hàng để đợi khách.

View at San Narcisco, tricycles queue up to wait for people.

VII. Lối sống và xã hội. Lifestyle and socio:

Người Philippines thường có thói quen chi tiêu “mạnh tay” hơn người Việt. Họ cũng đi du lịch nhiều hơn.

Do không có quản lý pháp luật về sinh đẻ có kế hoạch, lại thêm ảnh hưởng của tôn giáo: con cái là do Chúa ban cho, Philippines cũng bị quá tải về dân số. Mỗi buổi sáng hay chiều, giờ đi làm, đường EDSA thường tắc nghẽn, thậm chí từ 3h chiều. Trong tàu điện, xe bus, xe jeepney cũng thường kẹt cứng người. Hàng người đứng xếp hàng chờ lên xe tưởng như dài vô tận. Đôi khi còn thấy cả 2,3 người đứng bám vắt vẻo ở phía sau xe jeepney vì không còn chỗ ngồi.

Mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình cũng khá mật thiết. Đôi khi họ hàng thực hiện trách nhiệm chu cấp cho nhau khá mạnh. Cô, chú, bác cung cấp cho cháu. Những người đi lao động nước ngoài cung cấp cho gia đình ở nhà.

Họ có một thói quen chào bằng cách người trẻ hơn vừa cúi đầu xuống vừa cầm tay nhiều người tuổi hơn đặt lên trán của mình. Thông thường là cách chào của cháu giành cho cô dì chú bác, ông bà. Ít thấy con cái chào bố mẹ hay anh chị em chào nhau bằng cách này.

Họ cũng gọi nhau bằng thuật ngữ chỉ quan hệ họ hàng: Lolo: ông, Lola: bà, Tatay: bố, Nanay: mẹ, Tito: chú, bác trai, cậu, Tita: cô, bác gái, dì, Ate: chị, Kuya: anh, Anak: con, Ninong: cha đỡ đầu, Ninang: mẹ đỡ đầu.

Họ không tổ chức mừng thọ cho người già, nhưng hay tổ chức sinh nhật cho trẻ con, nhất là những năm đầu đời. Trong sinh nhật, họ tổ chức ăn uống, mời các em bé khác tới, và mời các chú hề về để diễn trò, tổ chức trò chơi. Họ có thói quen tặng quà lưu niệm cho khách trong cả sinh nhật và đám cưới.

Filipino has habit of spending more than Vietnamese. They also travel more.

Due to no restriction about giving birth, and affection of religion: children are given by God, the Philippines are over populated. EDSA road is usually traffic, even since 3pm. It’s over crowded in MRT, LRT, buses and jeepney. Line of people queue up to get into the vehicle is super long. Sometimes even there are 2,3 people standing at the back of jeepney since no more seat.

The relationship between family members are also very strong. Relatives sometime play big role in support finance to each other. Uncle, aunt provide to niece, nephew. People work abroad provide for the whole family at home.

They have a greeting habit: younger people both bow their head and hold hand of older people to put onto their forehead. Normally, that’s greeting way of niece, nephew to uncle, aunt; grandchildren to grandparents. Seldom seeing children greet parents or siblings great each other.

They also address each other by kinship terms.

They don’t celebrate longevity for old people, but regularly organize birthday party for children, specially early age. In the birthday party, they prepare foods, invite other children to come, and hire clouds to make fun and games. They have habits of giving gifts to attendants in both birthday party and wedding.

Ảnh chụp sinh nhật hai bé trai tên là Yko và Aren (2 và 3 tuổi) con của chị Nerissa Canilao Ira và Ira Ryan Jonathan tại làng Antipaz, thị trấn Los Banos, tỉnh Laguna, Philippines.

Birthday party of Yko and Aren (2 & 3 years old) – sons of Nerissa Canilao Ira and Ira Ryan Jonathan at Antipaz village, Los Banos town, Laguna province, Philippines.

Đám cưới tại Philippines không có rước dâu. Nhà trai và nhà gái thường được mời về cùng một chỗ: nhà thờ hoặc khu sân vườn chuyên tổ chức đám cưới, hoặc cả hai. Đồ ăn ít khi được bày sẵn ra bàn, mà thường được tổ chức dưới dạng buffet. Họ thường chọn hai màu chủ đạo trong đám cưới, đó là hai màu xuất hiện trên hoa cưới, hoa văn trang trí, trang phục của cô dâu, chú rể, phù dâu phù rể. Họ thường có quà lưu niệm nhỏ cho khách sau lễ cưới, có thể là cây nhỏ, bánh kẹo, nến,… với hình ảnh của cô dâu chú rể.

Thiếp mời cưới đôi khi lên tới vài trang, ngoài tên cô dâu chú rể và cha mẹ, còn có tên của cha mẹ đỡ đầu, người tài trợ, phù dâu phù rể, người mang nhẫn, người mang Kinh thánh, cô bé rắc hoa. Phù dâu và phù rể có thể lên tới 5 người hoặc hơn cho mỗi bên.

Weddings in the Philippines don’t have bridal procession (from bride house to groom house). Bride and groom sides are invited to one place: church or wedding garden, or both. Foods are normally not ready on table, but in buffet style. They usually select 2 dominant colors in the wedding, they are two colors on wedding flowers, decorations, custom of bride, groom, bride maids, groom maids. They usually have souvenirs for guests after the wedding, like: small tree, candies, candles … with picture of bride & groom.

Wedding invitation sometime has few pages, beside name of bride and groom and their parents, also include names of God parents, Sponsors, Bride & groom maid, ring bearer, Bible bearer, flower girl. Bride & Groom maids can be 5 people or more each side.

Khi tổ chức ăn uống mà không cần quá trang trọng, họ thường sử dụng đĩa giấy hoặc bọc túi nilon vào đĩa để khỏi phải rửa.

Họ rất hay ăn tiệc (cưới, sinh nhật, họp mặt) theo kiểu buffet. Đồ ăn để ở một nơi, mọi người xếp hàng để tự đi lấy đồ ăn, ít có đồ ăn bày sẵn như người Việt. Thậm chí khi ăn uống ở nhà, họ cũng không nhất thiết tụ tập cùng nhau để ăn vào một giờ cố định. Nếu được thì tốt, nếu không được thì đồ ăn nấu xong ở trong bếp, ai muốn ăn thì tự đến lấy.

Họ hay tổ chức đi picnic theo nhóm là gia đình, người thân hoặc bạn bè, đồng nghiệp. Họ nấu và chuẩn bị đồ ăn từ nhà để mang đi cùng với nước uống, đồ dùng một lần. Họ di chuyển bằng ô tô, xe jeepney cá nhân hoặc phương tiện công cộng. Họ thường đến các bãi biển, khu vui chơi hoặc đơn giản là những nơi có không gian rộng, bãi cỏ rộng. Họ chơi, ăn, ngủ, trò chuyện, chụp ảnh ở đó.

When having party but need not too luxury and solemn, they usually use disposable utensils or cover plate by nylon bags, so they don’t have to wash afterward.

Their parties are usually buffet style. Even eating at home, they also don’t really gather to eat in one time. Sometimes they gather, sometime foods are just in kitchen, whoever want to eat can get.

They usually organize picnic trip as a group of family, relatives, friends, officemates. They cook and prepare food since home to bring together with water, disposable utensils. They travel by private cars, jeepney or public transportation. They usually go to beaches, entertainment center or simply open space like a large grass area. They play, eat, sleep, talk, taking pictures there.

Lịch nghỉ lễ của Philippines thường thay đổi theo từng năm. Ngoài một số ngày nghỉ cố định như Giáng Sinh, năm mới, Holyweek, Halloween, những ngày nghỉ lễ còn lại thường được công bố hoặc điều chỉnh tuỳ theo tình hình. Ngoài ra, họ còn có ngày nghỉ lễ của thành phố. Họ thường cũng không có nghỉ bù hay hoán đổi ngày nghỉ.

Ngày Halloween tại Philippines cũng giống như Thanh Minh ở mình nhưng họ tổ chức rất vui. Họ thường ra nghĩa trang rất đông, tổ chức ăn uống, hát hò, trò chuyện rôm rả. Đôi khi thắp nến và ở đó thâu đêm.

Their holiday schedule changes each year. Beside some fixed holiday like Christmas, New Year, Holyweek, Halloween, the rest are announced or adjusted according to situation. Beside, there is city holiday. They don’t have holiday compensation (if holiday falls into weekend, will be compensated by weekday) or holiday exchanging (to make the vacation longer).

Halloween in the Philippines is same with Day of the Death in Vietnam, but they organize it very happy. They all go to cemetery, make it become crowded, having party: eating, singing, talking, burning candle. Sometime they stay overnight there.

Hóa trang nhân ngày lễ Halloween 1/11/2013 tại công ty IIR, Manila Philippines.
Halloween Nov 1, 2013 at IIR company, Manila Philippines.

Ngày Giáng Sinh và Tết Dương lịch là ngày lễ quan trọng của người Philippines. Tuy nhiên họ tổ chức rất xởi lởi, nhẹ nhàng, không quá lễ nghi. Họ có thể mặc quần áo ngủ đến nhà nhau. Thậm chí khi đến thăm nhà nhau, chủ nhà không cần ra đón tiếp, nếu đã là người quen thuộc, họ cứ thế xông vào phòng ngủ, tìm gói quà có tên mình rồi nhấc lên.

Christmas and New Year are their important holiday, but they organize it very lightly, not too formal. They even just wear home clothes to visit relatives’ houses. Even when the guests arrive, host family doesn’t go out to welcome, as relatives, guests just enter bedroom, find the gift has their names then get it.

Mình nhớ là Willy Ruin luôn tặng quà cho mình mà chưa bao giờ đưa trực tiếp ^^.

Ảnh Giáng Sinh năm 2012 với gia đình chị Corazon Brinas Ruin tại Los Banos, Laguna.
Christmas 2012 with Cory Ruin’s family.

Người Philippines có thói quen tắm vào buổi sáng trước khi đi làm, khác với người Việt thường tắm vào buổi tối. Nhưng do thời tiết nóng bức, môi trường bẩn bụi, họ cũng thường tắm 2-3 lần một ngày.

Filipino usually take a bath in the morning beside go to office, different with Vietnamese usually take a bath in the evening. But due to hot weather and dust, they also do bathing 2-3 times/day.

VIII. Nhà ở – Housing:

Nhà ở tại Manila có giá thuê cao hơn, khó tìm hơn và điều kiện thuê nhà phức tạp hơn so với Hà Nội hoặc TPHCM. Ở VN, với tiền tầm 1,5 triệu – 2 triệu là có thể thuê được 1 phòng, đôi khi là 1 nhà thì ở Manila đôi khi chỉ thuê được 1 giường dạng giường tầng.

Giá thuê nhà: ví dụ nhà 1 phòng ngủ, có đủ đồ, diện tích 26m2 ở Ortigas là p14000/tháng, tương đương khoảng 7 triệu đồng tiền việt. Nếu không có đồ thì cũng tầm 6 triệu trở lên.

Khi thuê nhà thường yêu cầu ký hợp đồng trong 1 năm, một tháng đặt cọc, một tháng trả trước. Nếu rời đi trước thời hạn thì bị mất tiền đặt cọc. Họ đôi khi yêu cầu quần áo không được phơi cao hơn ban công. Ở các toà chung cư, khu dân cư được xây có hệ thống thường đều có bể bơi và phòng tập thể dục, đôi khi thêm cả khu vui chơi cho trẻ em, phòng xông hơi. Các nơi này cũng giống như các toà nhà văn phòng, an ninh thường được thắt chặt bằng cách: khách đến thăm phải gửi lại giấy tờ tuỳ thân, lấy thẻ khách và/hoặc phải xin được chữ ký của chủ nhà khi đi ra.

Housing in Manila has higher price, harder to find and more complicate renting condition in comparison with Hanoi or HCMc. In Vietnam, with 1.5-2 million, it’s possible to rent a room. In Manila, it’s just a bed space.

Example: a fully furnished one bedroom unit, 26m2 in Ortigas is p14000/month, equivalent to 7 million VND. If unfurnished: 6 million VND.

It’s required to sign one year contract, with 1 month deposit, 1 month advance. They require clothes are not being hung higher than balcony. Condominium or residential area normally has swimming pool and gym, sometimes include playground for kids, sauna for free. Security is being protected highly by: visitors have to leave ID, get guest ID and/or get signature of home owner when leaving.

IX. Dịch vụ – Thương mại. Service – Trade:

Ở Philippines có rất nhiều siêu thị lớn, mà thường gọi là mall, là một hệ thống cung cấp hàng hoá, dịch vụ gần như bao gồm tất cả: từ đồ ăn uống, quần áo, đồ dùng đến dịch vụ nha sĩ, làm đẹp, chăm sóc cá nhân cả đánh chìa khoá, sửa giày, dịch vụ bán vé máy bay, đổi tiền, etc. Thậm chí cả cơ quan hành pháp: cung cấp, thay thế bằng lái xe, … đều nằm trong một tổ hợp. Họ có thể trả tiền các loại dịch vụ: điện thoại, internet, điện, nước … cũng tại tổ hợp thương mại đó. Hai hệ thống siêu thị lớn nhất là Robinsons và SM. Ngoài ra còn có các mall khác như Star mall, Metro Cash & Carry.

Họ cũng có các chợ công cộng, nhưng đều là các chợ lớn chứ không có chợ nhỏ lẻ. Chợ công cộng ở đây thì khá bẩn, do mái được thiết kế liền kề, không có ánh nắng chiếu vào. Tất nhiên giá cả các mặt hàng ở chợ thì thường rẻ gấp đôi gấp ba lần trong siêu thị. Họ cũng quen với các đồ ăn, thức uống đóng hộp.

Ở đây họ khá chú ý tới việc bảo vệ môi trường, nên đi siêu thị thường được đưa túi giấy để đựng đồ mang về hơn là túi bóng. Ở SM, họ chỉ đưa túi bóng vào cuối tuần, rồi có lúc ngừng hẳn, ở Robinsons thì ai muốn dùng túi bóng phải trả thêm tiền.

There are many malls, a system provide goods, services almost include everything: food, clothes, goods, household items, dental, beauty salon, personal care, key photocopying, shoes repair, selling air ticket … Even government office: drive license … Electric, water, internet bills of people can be paid there. Two biggest mall systems are Robinsons and SM. Beside, there are Star mall, Metro Cash & Carry.

There are public markets, but big, not small one. Those markets are very dirty, due to totally covered, no sunlight can enter. Obviously, markets price is lower than supermarket 2-3 times. They are used to canned foods.

They are quite care about environmental protection. Paper bags are given in supermarkets to bring things back home, not plastic bags. At SM, they only give plastic bags on weekend, at Robinsons, who want to use plastic bag need to pay extra.

Chợ Mega Qmart Cubao – Mega Qmart Cubao market

X. Mối quan hệ, kết nối giữa Việt Nam và Philippines:

– Hợp tác về hải quân.
– Đoàn công tác từ Bộ Y tế Việt Nam sang học tập kinh nghiệm triển khai bảo hiểm y tế, xã hội của Philippines tháng 12/2014.

XI. Người Philippines tại Việt Nam. Filipinos in Vietnam:

Có một lượng lớn người Philippines sang VN làm việc, trong đó có làm về kỹ thuật và dạy tiếng Anh, giúp việc gia đình, nhạc công, y tá, bác sĩ. Họ cũng có thể là chủ doanh nghiệp, làm trong lĩnh vực nhà hàng, khách sạn, chủ nhà máy.

(Jabil: 18. United International Pharma: few. PLV: 6. – updating Filipinos in each company)
Họ có hoạt động chung ở đây như đi nhà thờ.

Nhà hàng Philippines tại TPHCM. Filipino restaurants in HCMc: Loriekot’s Lutong Bahay, Mang Peter’s Filipino Grocery & Restaurant

Chị Lyra – chủ blog hello-saigon.com khá thành công với blog này và là người Philippines.
Lyra – the owner of blog hello-saigon.com is quite successful with this blog is a Filipino.

XII. Người Việt Nam tại Philippines. Vietnamese in the Philippines.

Không có con số thống kê chính xác, nhưng cũng phải hơn 1000 người tới vài ngàn người.
There is not an exact number, but it’s around thousand of people.

Có một lượng khoảng 2000 người di cư/tị nạn từ thời chiến tranh từ năm 1986, đến vùng Palawan của Philippines, lập ra một làng người Việt. Họ gặp nhiều khó khăn trong việc hoà nhập. Sau đó họ phát triển, đi tới các thành phố lớn của Philippines như Manila, hoặc đi ra nước ngoài (Mỹ, Canada). Câu chuyện của họ có thể đọc tại đây. Hình ảnh của họ có thể xem tại đây.

There were around 2000 refugees due to the war, they went to Palawan, establish a Viet village. They met many difficulties. Then they went abroad (America, Canada) or big cities of Philippines as Manila. Their stories are here. Their pictures are here.

Khoảng 7 năm trở lại đây, do trường Đại học Nông nghiệp thuộc ĐH Thái Nguyên có liên kết với UPLB ở Laguna, có một lượng sinh viên người Việt sang học. Những người ở lại làm việc, lại kéo theo người thân, họ hàng, bạn bè sang đi học hoặc đi làm. Hàng năm, cũng có khá nhiều sinh viên người việc sang học Đại học, Thạc sĩ hoặc cao hơn tại Philippines. Thậm chí có cả đối tượng sang học từ THPT.

Ảnh chụp tại trường Đại học Quốc gia Philippines ở Los Banos. University of the Philippines Los Banos. Unibersidad ng Pilipinas.

Công việc văn phòng cho người Việt tại đây chủ yếu là các công việc trực tổng đài và chăm sóc khách hàng. Ngoài ra cũng có một lượng không nhỏ người Việt sang lao động tự do tại các chợ công cộng. Họ thường bán quần áo, đồ điện tử trả góp hoặc cho vay lãi.

Người Việt cũng mở một số loại hình kinh doanh tại đây, chủ yếu là tự phát, nhỏ lẻ thiên về đồ ăn. Ngoài Phở Hoà, Phở Bắc khá nổi tiếng, người Việt cũng mở các nhà hàng nhỏ khác. Hoặc mở dịch vụ chuyển tiền Philippines – Việt Nam.

Tết cho người Việt do Đại sứ quán Việt Nam tại Philippines tổ chức

Hàng năm, cứ vào thời điểm trước hoặc sau Tết Nguyên Đán khoảng 1,2 tuần, ĐSQVN tại Philippine thường tổ chức Tết cho người Việt.

Lần cuối cùng mình tham gia là vào tối ngày 7/2/2015, tức ngày 20 tháng Chạp âm lịch.

Mình đã tham gia hoạt động này 3 năm nay. Ba lần mình tham gia đều ở tại khách sạn Century Park ở phố Pablo Ocampo, đối diện Đại sứ quán.

ĐSQ tổ chức đón khách vào khoảng từ 6h đến 7h, ngài Đại sứ & phu nhân và một số cán bộ đứng ở cửa phòng để đón khách.

Đến khoảng 7h, chương trình sẽ bắt đầu với phần chào cờ của cả hai nước: Philippines và Việt Nam. Nhạc nền của ca khúc Lupang Hinirang vang lên trước, rồi đến Tiến quân ca của VN. Chẳng thấy ai hát, mình hát trước, rồi thấy em Hoà đứng cạnh mình cũng hát.

Sau đó các đại biểu lên phát biểu. Mình không nhớ hết nội dung, chỉ nhớ có một chi tiết là hiện tại có khoảng hơn 2000 người Việt đang sinh sống tại Philippines.

Sau đó thì mọi người đứng dậy đi lấy đồ ăn, có bánh chưng, giò và nem rán là đặc trưng của VN, còn lại là các đồ ăn khác.

Mình ngồi cùng bàn với 10 người khác và ở giữa Hoà và Jocel. Mình bắt chuyện với một bên, là gia đình chị Như, và bên kia, là các anh đến từ Sài Gòn đang học tại De la Salle.

Khoảng 8h thì chị Vy và bạn trai chị ấy – Pier đến, mình dẫn 2 người đi lấy đồ ăn, về ngồi cùng bàn, giới thiệu mọi người với nhau. Mình và Pier nói chuyện một lúc, rồi Hoà chuyển đến nói chuyện với chị Vy. Sau đó Hoà, chị Vy và tôi đi loanh quanh nói chuyện với mọi người.

Đầu tiên là anh Hùng, mình nói với mọi người là anh Hùng là thần tượng của tôi. Rồi chúng tôi đi đến gặp tập thể gia đình đến từ Bình Định, có Định, út Giàu, … Và cuối cùng là chị Hạnh.

XIII. My story:

One of my favorite people in the Philippines was Wilfredo Brinas Ruin, short name Willy, abbreviation W.

He is younger brother of Cory. I got to know him when I visited Cory’s family. Sometime Willy and me traveled to Manila together and if it’s late, he always accompanied me until I got into my unit. Sometime he paid for my travel, he bought gifts for me, helped me correcting some English documents. Last June, when my cousin and her husband visited the Philippines, Willy helped me to write invitation letter, got one afternoon off from office to accommodate my cousin. And I appreciate every good deeds he has done to me a lot.

I have really fun and good memories with Willy. We usually teased each other, and here are some conversations.
K is abbreviation of my name.

+ Situation: W was looking for the scissor which I kept.

W: Where’s the scissor?
K: (mumbling)Where’s the scissor? Where’s the scissor?
W: (he saw it and got it into his hand) I told you to use your eyes, don’t use your mouth.
K: You should use your eyes before you ask me.

+ Situation: since we were about to go to Manila together so he asked me

W: When will you go to Manila?
K: I’m thinking about it.
W: You don’t need to think.
K: So what’s my brain used for?
W: Only to fill the space.

+ Situation: W continued to eat.

K: You said that you are full.
W: Why do you always judge me? You even aren’t a lawyer.

+ Situation: we were waiting to go back to Manila on Sunday evening. Next day we both need to be at office.

W: no zeepney, no bus and it’s raining (without umbrella).
(I laughed too much without knowing why).
W: You laugh too much.
K: So I have to cry?

+ Situation: we were in a restaurant, and W spoke something with the waiter which I can’t hear.

K: What did you say to him?
W: I told him to put poison in your drink.
K: So I will change my drink with you.
W: I told him to put in both.

+ Situation: he accompanied me to go back to my unit at late night

W: Don’t come here alone this time. There are many bad people. One of them is … next to you.
K: Ahhh. So according to you, who’s worse, you or me?
W: Of course, you.
K: You see, you should be careful with me. You never know what can I do to you. I won’t responsible for your life.

Some text messages:

W: How are you?
K: May I know who’s this?
W: Sorry wrong sent.
K: How are you?
W: Who’s this?
K: Sorry wrong sent. I actually don’t know who am I as well.

I usually called him boar, and he usually called me cat, and sometime he said “Yellow” instead of “Hello”.

Tell me what you think

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s